Opinia IPAG w sprawie planowanej podwyżki akcyzy na alkohole

24 września 2025 roku Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych (IPAG) opublikował opinię w sprawie zapowiedzi Ministerstwa Finansów podwyższenia stawki podatku akcyzowego na wyroby alkoholowe od 2026 roku  . Zgodnie z zapowiedzią resortu finansów planowana podwyżka akcyzy miałaby wynieść 15%, podczas gdy wcześniejsze ustalenia tzw. mapy akcyzowej przewidywały wzrost na poziomie 5%.

IPAG, popierając cele zdrowotne deklarowane przez Ministerstwo Finansów, zwraca jednocześnie uwagę na ryzyko wzrostu szarej strefy na rynku alkoholu. Według szacunków Instytutu udział podatków w cenie półlitrowej butelki wódki o mocy 40% wynosi obecnie około 63,5%, co sprzyja rozwojowi nielegalnych źródeł sprzedaży alkoholu. Badania wskazują, że już około 15% konsumentów miało kontakt z alkoholem pochodzącym z szarej strefy.

Eksperci IPAG podkreślają, że gwałtowna podwyżka akcyzy może nie przełożyć się proporcjonalnie na wzrost dochodów budżetowych, ponieważ część popytu może zostać przesunięta do nielegalnego obrotu. Zdaniem Instytutu umiarkowana podwyżka akcyzy (w przedziale 5–10%), połączona z działaniami edukacyjnymi oraz skuteczniejszym zwalczaniem nielegalnej produkcji i handlu alkoholem, mogłaby przynieść lepsze efekty zarówno fiskalne, jak i zdrowotne.